قطعى منجر شد . بدين ترتيب آخرين موضع مستحكم بزرگ آسياى مركزى سقوط نمود . چند سال پس از اين پيروزى وقتى كه براى احترام بشجاعت مهاجمين من در اين خرابه‌ها گذر مينمودم از شجاعت نااميدانه‌اى كه تركمانان با آن در مدت بيست روز تمام اين قلعه را كه داراى ديوار ساده‌اى بود در مقابل آرتش روس حفظ نمودند حيرت نمودم . اين ضربه براى تركمانان طق ساكن واحهء آخال خردكننده و آخرى بود . يك افسر روسى موسوم به آليخانوف كه اصلا يكنفر مسلمان داغستانى بود طق مرو را وادار به تسليم ساخت . در سال 1884 مرو يك قسمتى از امپراطورى روسيه گرديد . سارق‌هاى يولاتان « 1 » كه واحه‌ايست در طرف جنوب مانند ديگر قبائل كوچك به او تأسى نمودند . اين لشكركشى موفقيت‌آميز چهارمين و آخرين مرحلهء پيشرفت روسها را تشكيل داد و بدين وسيله تزار آقاى آسياى مركزى گرديد . تأثير آن در ايران وقايع بالا در ايران دو گونه تأثير بخشيد : يكى اينكه دولت ايران قادر نبود از حملات دائمى تركمانهاى طق ، يموت و گوكلان « 2 » بخراسان جلوگيرى نمايد و بالنتيجه اين اقدام و فعاليت دولت روسيه براى دهقانان بيچارهء ايرانى به نهايت درجه مفيد و نافع بود . اما در مقابل آن بايستى از دست رفتن قسمتى از خاك ايران در شمال و از بين رفتن نفوذ ايران بر اثر انضمام مرو بروسيه را هم در نظر گرفت . مرز جديد نيز كه در طول رودخانهء اترك تاجات و از آنجا به سمبار « 3 » امتداد داشت بطور غير مساعد و نامطلوبى براى ايران در قسمت شرقى آن كشيده شده تمام ناحيهء حاصلخيز اتك يا دامنهء اين رشته را روس‌ها ضميمه ساخته بودند و دهقانان ايرانى مناطق مرتفعه اجازه نداشتند كه بر وسعت اراضى متروك خود حتى يك متر بيفزايند و يا اينكه يك درخت جديد بنشانند . در صورتى كه دولت روسيه يك دولت قوى باقى مانده و مأمورين و افسران او بميل خود و خودسرانه از مرز ايران گذشته هرگونه

--> ( 1 ) - Yulatan ( 2 ) - بدبختانه در سالهاى اخير تركمن‌هاى ساكن وادى گورگان حملات خونين و جنايت‌آميز خود را شروع نموده‌اند . ( مؤلف ) ( 3 ) - Sambar .